De »Hoff de Heidmark« in Bad Fambossel (Hans Möller)

Dat Dörp leeg dicht bi de Söbensteenhüüs. Dat Buernhuus is in 30jährigen Krieg afbrennt un is 1642 op de olen Grundmuern wedder opbaut worrn. Schwedische Soldaten hebbt den Naberhoff in Brand steeken. Brennende Speckstücken sünd op dat Strohdack vun den „Bookholtshoff“ flogen. Beide Buernhüüs sünd bit op de Grundmuurn affbrennt. Aber na kotte Tied kunnen beide Hüüs mit de Help vun de Navers wedder opbaut warn. De Naverbuern hebbt ok Holt stift, denn de olen Eeken op den „Bookholtshoff“ hebbt nich langt. Dörch den langen Krieg weer Buholt knapp worrn. Da schreev de Besitter Carsten Buchholz am 8. Februor 1642 een Breef an den Herzog vun Celle un fraagt em na een paar Eeken ut dat Holt vun Herzog bi Ahlden. Den Breef gift dat noch. De Jahrestahl von den Neebu is in dat Koppband inschreeben.

De Grundriss vun dat Huus is een Rechteck vun 28 x 13,5 m. Dat Fundament besteiht ut Findlinge – Granitsteeen, de man öberall in de Gegend finden kann. Op dat Fundament kummt de Schwellen ut Eek un bilt de „Grund“, un darop staht de Ständerreegen vun dat Huus. De sünd nich so hoch. So geiht dat Dack deep dool un man kann mit utgestreckten Arm dat Dack anfaten. Dat Strohdack vun een Tweeständerhuus is veel gröter as dat von een Veerständerhus. Dat Gewicht vun solk grootes Huus liegt op de inneren Ständerreegen mit den huuslangen Luchtbalken un de gewaltigen Querbalken. Düsse Luchtbalken hett an Enn noch een Dörchmeter vun 55 cm un is 23 m lang. Man kann ut een Tweeständerhus de Huuswanden wegnehmen un dat Huus blifft stahn.

An de Giebelsiet ton Hoff hin is de groote Döör, de Missendöör. Se is 3,16 m hoch un dreegedeelt. Bi’t Inföhrn vun de Oorn ward se ganz, bi’n Dörchgang half, un wenn de Rook aftrecken schall blots ton Viddel opmakt. Vör de Missendöör liggt de Vörschüün. Hier liggt rechts un links de Peerställ un hier is Platz vör de Wach-, Schäper- un Jagdhunn. An beide Sieten buten an de Giebelwänn sünd Runenteeken inmuurt, links de Odalsrune un rechts de Donarbessen. Dat Odalsteeken bedüüt, dat düsse Hoff free is un de Buur keene Afgaben betahln mutt. För den Herzog mutt he aver bi Jagden Helpers to Verfügung stellen. De Donarbessen erinnert an de germanische Gottheit Donar un bedüdet, dat düt Huus vun Blitz un Unweller verschont blifft.

An First sünd krüüzte Peerköpp ut starke Bree anbröcht. Dat is ne Zierde, hett aver de Opgav, den First bi Storm fasttoholn. Ünner de Peerköpp is dat Uhlenlock. Hier kann de Schleieruhl in- un utfleegen. Dadörch hebbt de Müüs keene Chance. Dörch dat Uhlenlock kummt nich veel Licht un hier treckt ok Rook rut, wenn de Halfdöör dat nich schafft. De Halfdöör is in de Mitt waagerecht deelt un för dat Herdfüer warrt blots de böberste Hälft opmakt. Dat neddersass‘sche Buernhus weer een Rookhus un harr keen Schosteen.

So een Huus is ümmer dreegedeelt: De Deel, de Flett un de Kammern, de wohl ut een latere Tied stammt. De Deel as Wirtschaftsruum beansprucht de grööttste Flääg. An beide Sieten vun de Deel sünd de Ställ for‘t Veeh, daröver de Hünnerbodden. Hier liegt ok Kien un dröges Holt to‘n Füeranmaken. Op eenen besonners glatten Plasterstriemel henlang de Deel kreegen de Köh ehr Foder. Neben de Missendöör links un rechts över de Peerställ harrn Fuhrmann un Schnuckenschäfer ehr Lager. Hier in‘n „Hoff de Heidmark“ fehlt aver Wänn, de Lüd hebbt hier nicht slapen. De Footbodden vun de Deel is mit Tegelsteen plastert. Den Footbodden ut Lehm vun den olen Standort kunn man nich namaken.To Deelenlehm hett man de böberste Schicht mit Kohblood mischt. Dardörch warrt de Footbodden hart un glatt. De Deel weer fröher de grote Wirtschaftsruum. Hier stünnen in Winter Buer un Knecht an een Utschlageblock. Dat weer een glatten Boomstamm ohn Bork. Se hebbt een Garv na de anner mit veel Kraft op den Utschlageblock schlagen un so entkörnt. Dann hebbt se de Garven utbreet un mit den Flegel bearbeit.

Aver op de Deel worr ok fiert. Dann hett man de Wannen mit Gröön schmückt un den Footbodden för dat Festmahl un Danz sauber makt. De Köh hett man mit een Vorhang ut Laken utsperrt.

De tweetgrötste Ruum is dat Flett. Een Gatter treent dat Flett vun de Deel. Dat Flett is de Hauptarbeitsruum vun de Buerfru. De Footbodden is mit lütte Kieselsteen in Ornamente utleggt. Dat Flett is so breet as dat ganze Hus. Op de eene Siet liegt de Deernskammer, op de annere Siet is de Melkkammer. An jede Butenwand is eene quergedeelte Halfdöör, jedet Deel kann man alleen open maken.

De wichtigste Platz in‘n Huus is de oppene Herd. Hier warrt kokt, de Herd gift ok Licht un Warms un is de hillige Platz för Wohrheit, Tru un Ehrlichkeit för de Buern. Över dat Füer kann man den Ketel an eenen breeden Haken höger un sieder hangen. De Rook warrt vun den Rookfang, de mit schnitzte Peerköpp verziert is, opfungen un na de Längssieten verdeelt. Hier sünd neben den Rookfang an de Huusbalken Streben anbröcht, wo de Rookworen haltbar makt warrt. Hier vun Herd kann de Huusfru dat ganze Huus öbersehn un regieren – de Deel mit de Missendöör, de Köh in Stall, de Höhner biet Eierleggen, de Melkkammer un de Kammer vun de Deems, un se kann sehn, welkeen bi de Halfdöören in- un utgeiht. Bi‘n Herd warrt alle Verdrääg mit Handslag sloten. Hier warrt dat Gesinde instellt oder entlaten. Hier is ok de Platz, wo alle Huusangehörigen to een Verlobung ünner Tügen fierlich tostimmem mütt. Alle Verdrääg, de an Herd beschloten warrt, harrn de glieke Gültigkeit as de hütigen Intragungen bi‘n Amtsgericht. Bi‘n Herd warrt neiht, flickt un stoppt un a‘n Webgestell dat Linnen bearbeit. In de Eck vun Flett is een umgatterter Ingang to eenen lütten Kellerruum. Meist gift dat no eenen groten Erdkeller op‘n Hoff. Achter de Innenwand vun Flett liegt de Wohnkammern. In den Ruum in de Mitt slapt de Buer un de Buerfru. Dörch een Achterdöör kummt man no buten. Op een langet Boord in Flett is dat Eetgeschirr opstellt. Jeder vun de Familie un vun dat Gesinde hett sien eegenes un jeder is för de Ordnung un Reinlichkeit sülms verantwortlich. An de Kehlbalken in Flett sünd Schnitzereen, an den eenen is de Jahrestahl 1642 un dat Monogramm vun den Buherrn.

Vun de Nebengebüden vun een Heidehoff staht hier op den „Hoff der Heidmark“ de Lüneburger Treppenspieker, een- un tweestöckig, dat Backhuus, de Linnenwachhütt un de Immentuun. An Treppenspieker geiht buten een Trepp no boben na de Knechtkammer, dar achter is de Kornbodden. Bi‘n tweestöckigen Treppenspieker sünd in de Eekenbohlenwand twee Löcker för Licht un Luft. De ünnersten Rüüm sünd för den Imker. Hier warrt de Honig in Harvst verarbeit un sünd de Vörratsrüüm för Schinken, Wust un Speck. De Koken warrt in een eeken Lade un de Sündagskleeder in een Eekenschrank opbewort. De Rüüm in een Treppenspieker mütt ganz dröög ween, darüm is he ganz ut Eekenbalken un Eekenbohlen timmert. Dat ganze liggt op Findlinge mit Twischenrühm. In een vun de Treppenspieker is hüttodaags de „Rummelsburger Heimatstuv“ ünnerbracht. Se ropt de Geschicht un de Belevnissen vun de Inwahners vun de pommersche Stadt, de nu Miastko heeßt, waak.

Een ganz wichtiges Gebüüde op een olen Buernhoff is dat Backhuus, ganz ut eeken Balken un Bohlen ohn Nagels, rundherum mit Holtplöck verkielt. De Backoven mit siene kugelige Form is mit dat Backhuus verbunden un warrt vun binnen bedeent. Backt warrt alle veertein Dag oder dree Weeken Brot un Koken. Dat müss recken för mehrere Weeken. In de Döör un de Wand sünd veele Löcker vun Kugeln ut de Tied vun 30-jährigen Krieg. Schwedische Soldaten harrn den „Bookholtshoff“ überfüllen, allens utraubt un de meisten Bewohner, de sik in‘t Backhuus verstecken harrn, döör de Wand dootschoten. Bevor de Soldaten aftrocken, hebbt se allens afbrennt. So steiht dat in dat Bittgesuch von 1642 an den Herzog.

In Fröhjohr müss dat Linnen, dat in Winter webt worr, op een intüüntes Grasland bleekt warn. Op de utbreeten Linnenballen möt de Wachen obpassen. Räuber hebbt gern dicht bi aflegende Buernhüüs rümsleken. Dat wer een Opgav för de Döchter un de Mägde. Hierfür geev dat de Linnenwachhütt. De Buern hebbt se as Andenken erholen, ok as man se nicht mehr brakt hett.

Op den „Hoff de Heidmark“ steiht vör de Halfdöör de Rad-Soot. De Waterammer warrt an een Keeg üm een Holtwalze op- un dalloten. Wenn een Soot nicht so deep weer, harr man een Treck-Soot mit Boomstammwipp.

Den Hoff hett man in 1937-1938 in Oberdorfmark avbaut un in de ole Form in Fambossel an een Stell wedder opbaut, wo in 30-jährigen Krieg een Hoff stahn hett, de „wüst“ woorn is. Dat bedüht, dat de Hoff dörch den Krieg – villicht dörch Pest oder Füer – siene Lüüd verlorn hett. De ole Namen weer „Bookholtshoff“. De letzte Besitzer heeß Brammer. De Namen „Hof de Heidmark“ weer een Vorschlag vun Schoolmeister un Heimatpleger Stuhlmacher ut Schneehe, wiel „Heidmark“ för de ole Amtsvogtei Fambossel siet urole Tied verbürgt is.

De „Hoff de Heidmark“ is nu een Gedenkstätte för de Heidjer ut 21 Dörper, de bi de Anlaag vun‘n Truppenübungsplatz eere Hüüs un Heimat verloren hebbt.

De Gedenkstätte is in Besitt vun Heidekreis un kann för verschiedene Veranstaltungen nutz warrn. Ehrenamtliche vun Verkehrsvereen Fambossel kümmert sik jeden Dünnerstag vun Mitte März bit Oktober vun 15.30 bit 18.00 üm de Besöker. Un welkeen sik „truet“, de kann hier ok standesamtlich heiraden.